KIR - AMC

Reuma is een verzamelnaam voor ruim tweehonderd aandoeningen van het houdings- en bewegingsapparaat die niet worden veroorzaakt door een ongeval of blessure. Er worden drie groepen onderscheiden:

• ontstekingsreuma (reumatische aandoeningen die gekenmerkt worden door langdurige artritisgewrichtsontsteking, waaronder reumatoïde artritisgewrichtsontsteking van meerdere gewrichten, vaak symmetrisch van de handen en voeten,spondyloartritiszoals ziekte van Bechterew en artritis psoriatica en complexe autoimmuunziektenontstekingen van gewrichten en andere organen)
• weke delen reuma
• artrose

De KIR richt zich vooral op ontstekingsreuma; vroege artritis, reumatoïde artritis, spondyloartritis (zoals artritis psoriatica en de ziekte van Bechterew) en complexe autoimmuunziekten. Al deze zieken zijn auto-immuunziekten. Dit betekent dat het afweersysteem zich richt tegen het eigen lichaam. In het weefsel in de gewrichten, en soms ook in andere organen, zoals bij verschillende complexe autoimmuunziekten, hopen ontstekingscellen zich op en leiden tot schade. Zo leidt de groei van ontstekingscellen in een gewricht tot beschadiging van bot, kraakbeen en omliggende weefsels. Onbehandeld neemt de schade over de tijd algemeen toe en kan leiden tot ernstige functionele beperkingen.

Hieronder vindt u meer uitleg/omschrijvingen over de Reumatische aandoeningen. Klik op een aandoening voor meer informatie.

Tijdens de vroege fase van artritisgewrichtsontsteking is vaak niet duidelijk hoe de gewrichtsontsteking zich zal ontwikkelen. Op dat moment is nog niet duidelijk of er bijvoorbeeld sprake is van reumatoïde artritisgewrichtsontsteking van meerdere gewrichten, vaak symmetrisch van de handen en voeten of een andere vorm van ontstekingsreuma, of van een milder verlopende ontsteking welke spontaan uitdooft. Op dit moment kunnen we aan het begin van het ziekte proces niet voorspellen hoe de ziekte bij iemand zal gaan verlopen. Daarom doen we binnen de KIR onderzoek bij patiënten met vroege artritis.

Reumatoïde artritisgewrichtsontsteking van meerdere gewrichten, vaak symmetrisch van de handen en voeten (RA) is de meest voorkomende vorm van ontstekingsreuma. Deze ziekte komt voor bij circa 1% van de bevolking, vaker bij vrouwen dan bij mannen. RA kan op elke leeftijd voorkomen, maar begint vooral tussen het 30e en 55e jaar. Bij RA is er sprake van gewrichtsontsteking (artritis) van meerdere gewrichten. Vaak zijn de handen in het ziekteproces betrokken. De gewrichtsontstekingen gaan vaak gepaard met ochtendstijfheid. Daarnaast kunnen algemene symptomen aanwezig zijn, zoals malaise, vermoeidheid en gewichtsverlies. RA wordt behandeld met pijnstillers, ontstekingsremmers of combinaties hiervan. Wanneer deze ‘gewone’ geneesmiddelen onvoldoende werken worden zogeheten ‘biologicals’ gebruikt voor de behandeling. Dit zijn geneesmiddelen die dankzij biotechnologische technieken gemaakt worden en heel specifieke effecten hebben. De KIR is bezig deze nieuwe behandelmethoden mede te ontwikkelen.

Spondyloartritiszoals ziekte van Bechterew en artritis psoriatica betreft een familie van ontstekingsziekten van het bewegingsapparaat met een aantal gemeenschappelijke kenmerken, zoals onder andere vaak voorkomende ontstekingen van de gewrichten van de benen (knieën en enkels), peesontstekingen en uiteindelijk optredende benige vergroeiingen. Daarnaast komen er soms klachten voor buiten het bewegingsapparaat, waaronder oogontsteking (uveitis), ontstekingsziekten van de darm en de huidziekte psoriasis. De spondyloartropatieën zijn onder te verdelen in axiale spondyloartritiszoals ziekte van Bechterew waarbij de ontsteking van de wervelkolom op de voorgrond staat en perifere spondyloartritiszoals artritis psoriatica, waarbij de ontsteking van de gewrichten buiten de wervelkolom op de voorgrond staat. Binnen de KIR is een speciale spondyloartritis polikliniek waar patiënten met spondyloartritis op stricte wijze worden gevolgd en behandeld.

Axiale spondyloartritis
Axiale spondyloartritiszoals ziekte van Bechterew manifesteert zich in sterke mate in de wervelkolom, vandaar de term ‘axiaal’. Het prototype is de ziekte van Bechterew. Hierbij is vaak sprake van lage rugpijn welke geleidelijk begint bij mensen jonger dan veertig jaar. Deze rugpijn is de eerste uiting van ontsteking van de bekkengewrichten. Bij een deel van de patiënten treedt benige vergroeiing op van de wervelkolom die daardoor verstijft. De ziekte begint meestal op jong-volwassen leeftijd, twee maal zo vaak bij mannen dan bij vrouwen. Behandeling bestaat uit oefentherapie om verstijving van de wervelkolom te voorkomen en ontstekingsremmers. Vaak is het nodig de ziekte te behandelen met de zogenaamde ‘biologicals’. Ook voor axiale spondyloartritis geldt dat we binnen de KIR behandelmethoden in de vorm van nieuwe ‘biologicals’ onderzoeken.

Perifere spondyloartritis
Bij perifere spondyloartritiszoals artritis psoriatica is vaak sprake van ontsteking van de gewrichten van de benen (knieën en enkels). Er zijn verschillende vormen van perifere spondyloartritis. Soms is er sprake van gezamelijk voorkomen van artritis en de huidziekte psoriasis, in dat geval spreken we ook wel van ‘artritis psoriatica’. Artritis psoriatica komt even vaak bij mannen als vrouwen voor. Voor de behandeling gelden dezelfde principes als bij de behandeling van RA. Binnen de KIR onderzoeken we ook nieuwe behandelmethoden in de vorm van nieuwe ‘biologicals’ voor perifere spondyloartritis.

De complexe autoimmuunziekten komen minder vaak voor dan de eerder genoemde vormen van ontstekingsreuma. Bij de meeste aandoeningen staan de gewrichtsontstekingen minder op de voorgrond, maar wordt het ziektebeeld vooral bepaald door autoimmuun ontstekingsreacties in andere organen.

Systemische Lupus Erythematosus (SLE)
SLE is een chronische auto-immuunziekte waarbij de uiting tussen verschillende patiënten erg kan verschillen. Veel voorkomende problemen zijn huidafwijkingen, zweertjes in de mond, artritisgewrichtsontsteking, nierafwijkingen, ontsteking van buik- of borstvlies, neurologische afwijkingen en bloedafwijkingen, zoals bloedarmoede of een tekort aan bloedplaatjes. Binnen de KIR onderzoeken we, samen met andere onderzoeksinstellingen, of behandeling met nieuwe ‘biologicals’ een gunstig effect heeft op het beloop van deze ziekte.

Het syndroom van Sjögren
Het syndroom van Sjögren wordt gekenmerkt door ontsteking van onder andere speekselklieren en gaat gepaard met droge ogen en mond, speekselklierzwellingen, moeheid, gewrichtspijnen zonder ernstige gewrichtsontsteking en spierpijn. Daarnaast kunnen andere organen zoals longen, nieren, huid en zenuwstelsel in het ziekteproces betrokken zijn.

Sclerodermie
Sclerodermie, ofwel systemische sclerose, wordt gekenmerkt door een overmatige productie van bindweefsel. Hierdoor ontstaat een strakke huid en treedt verbindweefseling op van inwendige organen, zoals longen en darmen. Verstrakking van de huid van de vingers zorgt soms voor een typische vormafwijking en gaat vaak gepaard met wondjes op de vingertoppen. Bij vrijwel alle patiënten is er sprake van het zogenaamde ‘fenomeen van Raynaud’; bij koude verkleuren de vingers wit, blauw-paars en vervolgens rood. Dit fenomeen komt overigens veel vaker voor, meestal los van deze ziekte.

Myositis
Myositisspierontsteking is een auto-immuunontstekingsziekte van de spieren. Wanneer de huid tevens in het ziekteproces betrokken is spreken we van dermatomyositis. De ziekte begint meestal sluipend met een langzaam toenemende pijnloze zwakte van de spieren van schoudergordel en bovenbenen gedurende 3-6 maanden. Binnen de KIR wordt nauw samengewerkt met de afdeling Neurologie van het AMC bij de behandeling van patënten met myositis. Daarnaast onderzoeken we binnen de KIR in internationaal verband tevens of behandeling met nieuwe ‘biologicals’ de ziekte kan remmen.

Vasculitis
Vasculitisbloedvatontsteking betekent een ontstekingsproces van de bloedvaten dat vaak leidt tot afsluiting van de vaten. De symptomen komen enerzijds voort uit de ontstekingsreactie, zoals koorts, malaise en vermagering, anderzijds uit de gevolgen van de vaatafsluiting. Er zijn veel verschillende vormen van vasculitis, zoals bijvoorbeeld de relatief vaak voorkomende arteriitis temporalis bij met name oudere (50+) patiënten, de veel minder vaak voorkomende ziekte van Takayasu, welke met name bij jonge vrouwen voorkomt en de eveneens relatief weinig frequent voorkomende ziekte van Churg-Strauss en Wegener, welke bij alle leeftijden voorkomen, maar een voorkeur hebben voor patiënten van middelbare leeftijd. Voor de behandeling van patiënten met vasculitis is er binnen de KIR een gezamenlijk spreekuur met de sectie Vaculaire Geneeskunde van de Inwendige Geneeskunde. Lees hier meer over de VASKIR polikliniek.